An Ordinary Middle Eastern Man

به نقطه‌ای رسیده‌ام که دیگر نه تحلیل می‌کنم، نه حدس و گمان می‌زنم و نه حتی تلاش می‌کنم درک کنم که در اطرافم چه اتفاقاتی در حال افتادن است. گاهاً برای یافتن گمشده‌ات پا روی چیزهایی می‌گذاری که گمان می‌کنی دوستشان داری. دقیقاً چه اتفاقی افتاد؟ کجا مسیر اشتباه رفت یا خیلی سوال‌های دیگر که اصلا آیا مگر سود و فایده‌ای دارد جوابشان را بدانیم؟ نفسم از همیشه بازتر است اما گلویم پر از احساسات و بغض. ترس از فردای ناشناخته و زندگی با صدای موشک و سنگر‌شکن و کثافت. اسم این دلتنگی یهویی که یقه آدم را می‌گیرد چیست؟ نوستالژی؟ گریف؟ ملانکولی؟

هر چه که هست، شبیه به بیداریِ سردِ پس از یک خلسه‌ی طولانی است. من معبدی ساخته بودم برای پناه دادن به باوری که مدام از سایه‌ها می‌ترسید و بی‌قرار بود. هر روز باید عود می‌سوزاندم و تکه‌ای از آرامش، انرژی و خلوتِ خودم را نذر می‌کردم تا خدایگانِ ناآرامِ این وهم، تنها برای لحظه‌ای کوتاه آرام بگیرند. اما محرابی که روی گسلِ ناامنیِ جهان بنا شود، با هیچ دعا و ایثاری از لرزش نمی‌ایستد.

مدتی بود که صلیبِ گناهانی را بر دوش می‌کشیدم که در کتابِ آفرینشِ من نوشته نشده بودند. در برزخِ ترس‌ها و زخم‌های کهنه‌ای قدم می‌زدم که متعلق به من نبودند و تاوانِ تاریخِ تاریکی را می‌دادم که پیش از من رقم خورده بود. هر چقدر هم که نور می‌پاشیدم تا اثبات کنم من از جنسِ آن سایه‌های بلعنده نیستم، تاریکیِ مطلقِ آن فضا بهانه‌ای تازه برای شک کردن و بلعیدنِ من پیدا می‌کرد.

حالا که از این معبد بیرون زده ام، شبیه به مسافری هستم که از افسونِ یک جامِ شوکران رها شده است؛ جامی که زهرش روانم را می‌فرسود، اما قطره‌های شیرینی‌اش در تهِ آن، مرا تشنه نگه می‌داشت. دستم ناخودآگاه به سمتِ چیزی می‌رود که دیگر نیست و این همان خمارِ پس از بیداری است؛ دلتنگی برای زنجیرهایی که به سنگینی‌شان عادت کرده بودم، تنها به این خاطر که گاهی حس یک پناهگاهِ امن را به من می‌دادند.

ذهنِ من همیشه‌ پر از همهمه‌ بود، شبیه به دریایی که موج‌هایش بی‌وقفه به صخره‌ها می‌کوبند. من تنها به مقصدی امن نیاز داشتم تا لنگر بیندازم و در سکوتِ آن، خودم را بازیابی کنم و نفسی تازه کنم. اما آن مقصد، خود گردابی دیگر بود که پناه بردن به سکون را پس می‌زد و برای هر لحظه ایستادن، خواستارِ غرامت بود. آنجا که باید تسکینِ دردها می‌بود، خود به لنگری سربی بر پاهایم در میانه‌ی اقیانوس بدل شد.

به نقطه‌ای رسیدم که باید میانِ غرق شدن در این سیلابِ همیشگی و شکستنِ سدهای این چرخه‌ی باطل، یکی را انتخاب می‌کردم. گاهی برای زنده ماندنِ روحت، باید بت‌هایی را که با دست‌های خودت تراشیده‌ای بشکنی، حتی اگر صدای خرد شدنشان و غبارِ ویرانه‌ها، تا ابد در سرت بپیچد.

اکنون اینجا در این سکونِ مطلق نشسته‌ام؛ در میانه‌ی خلأیی که همزمان می‌ترساند و رهایی می‌بخشد. طوفانِ درونِ من فرو نشسته و هوای اطرافم قابل تنفس است. اما سینه‌ام هنوز از اندوهِ زیبایی‌هایی که در این مسیرِ مه‌آلود گم شدند، سنگین است. من بالاخره در امانم، حتی اگر قلبم هنوز در حال خواندنِ مرثیه‌ای آرام برای آرمان‌شهری باشد که از همان ابتدا شاید تنها یک سراب بود.

لعنت به همه‌چیزهایی که برای از دست دادن دارم. لعنت به آگاهی دروغین. لعنت به روشن‌فکر پرادعا و جاهل زورگو. در جامعه‌ای که نخبگان، همدلی و صمیمیت و شجاعت را با ایدئال‌گرایی فانتزی معاوضه کرده‌اند، انتخاب من سکوت است. چقدر از آدم‌هایی که خود را در جایگاه بالاتر اخلاقی قرار می‌دهند تا با نقد و ایرادگرفتن‌های ناتمام برای خودشان اعتبار بخرند بدم می‌آید. خیر؛ حداقل برای من شما بی‌اعتبارترین و خالی‌ترین هستید. ای کاش حرف نمی‌زدید و ساکت، یک گوشه می‌نشستید.

درد ما فراتر از یک درد است و به قول آن شعرِ چند دقیقه‌ی اول فیلمی که نیمه‌تمام ماند: تحمل درد فقط درد را بیشتر می‌کند. دردِ مضاعف، به‌تدریج تبدیل به زار می‌شود و می‌زند به سر و روح آدم؛ تسخیر می‌کند، مثل یک جن سادیستیک. آسیب جسمانی نمی‌رساند، ولی روح را هدایت می‌کند و تو را تبدیل به موجودی ترسناک، غیرقابل‌پیش‌بینی و عبوس می‌کند.

بعد برای مردم عجیب است که چرا می‌روی، چرا سرد می‌شوی، چرا حوصله‌ات سر می‌رود. راستش را بخواهید، من دلم نمی‌خواهد که حوصله‌ام از آدم‌های سربه‌راه یا روابط سرد سر برود یا… نکته این است که گاهی در اعماق ذهن، چیزها می‌شکنند و تغییر می‌کنند. اشتباهاتی رخ داده؛ اشتباهاتی هرچند آموزنده، ولی فرار از بعضی گرفتاری‌ها کار راحتی نیست؛ مثل دریا که ممکن است موج‌های غیرقابل‌پیش‌بینی‌اش قوی‌ترین شناگران را نیز با خود ببرد.

چند شب پیش، از سر کنجکاوی در جست‌وجوی رد پای تاریخی و غیردینیِ موسی گشتم؛ در تاریخ کهن مصر و بین‌النهرین و کنعان. ولی نبود؛ یک‌سری اسطوره و داستان که دهان‌به‌دهان چرخیده و مانده و شروع داستانی مونوتئیستیک شده که در قرن بیست‌ویکم، به شکل و قاموسی دیگر، به سمت ما اسلحه گرفته است. همه‌ی این‌ها یک توالی است؛ از اسطوره‌ی گیل‌گمش تا تغییر طواف از کعبه‌ی پر از بت به کعبه‌ی خالی و خانه‌ی خدایی نامرئی که می‌گویند وجود دارد، ولی از سر لجبازی پنهان و نامرئی شده. دلیل این بازی الهی را نمی‌فهمم. آخر چرا باید خدای بی‌نیاز و قادر مطلق این بچه‌بازی‌ها را انجام دهد؟ امتحان بگیرد، قهر کند، محبت کند، ببخشد، مجازات کند و غیره. مگر نه این‌که تمام این احساسات در سگ‌ها، پستانداران و در نهایت پریمات‌ها و انسان‌ها هم وجود دارد؟ آیا نه این‌که خدایگان بازتابی عمیق از تمایلات روح انسان کهن است؟ اگر موسی و عیسی الان زنده بودند، آیا کاندید مصرف انواع آرام‌بخش‌ها و آنتی‌سایکوتیک‌ها نبودند؟

پس چرا و برای چه همه‌چیز سنجیده می‌شود با یک ترازوی خوب و بد، بر اساس فرهنگی دین‌زده، طبق دستورات خدایانی که یا وجود ندارند یا سنگ و چوب و طلا و یا آتش و گاو‌اند؟ ترازوهای اخلاقیِ انسان از بیخ‌وبن غلط و مشکل دارند. کسانی که مدام دارند می‌سنجند و تعیین‌تکلیف می‌کنند، گمراه‌اند. تو دائم مسابقه می‌دهی، چون در ذهن معیوبت پذیرفته‌ای که از بقیه بهتر می‌فهمی و در جایگاه بالاتری هستی.

به نظرم حقیقت اصیل تقریباً در وجود همه هست. بقیه چیزها یک‌سری مجموعه‌های چندعضوی از همین چیزهای پایه‌اند که چون شکلی جدید می‌گیرند، نام و القاب متفاوتی دارند.

اشک در چشمانم حلقه می‌زند از قاب‌هایی با تصویر جوانان و خانواده‌هایی که عشق را به گور سپردند؛ وسیله، گلوله بود و دلیل، خودخواهی عده‌ای که باز فکر می‌کنند می‌دانند و مسلط‌ترند. من استاد دست‌به‌یقه‌شدن با هیولاهایی هستم که هی از وجود و روحم گاز می‌زنند. معمولاً مدام شکست می‌خورم، ولی نمی‌میرم و در انتها می‌گریزم. با وجود ناامیدی از اتصال، تصویر آن روز بارانی در خاطرم می‌ماند؛ صدای مشت همسایه‌ی عصبانی روی درِ خانه، از سر و صدای زیاد ما، زنده‌بودن ما. شاید دو یا سه روز طول کشید؛ اندازه‌ی زندگی یک پشه. تصویر مه‌آلود آینده و گذشته‌ی نقش‌بسته بر سنگ‌ها که قربانی فرسایش باد و باران اسیدی و رودخانه‌ها شده. ولی زندگی همان دو سه روز بود؛ یک بطری رام کراکن، پنجره رو به آسمان ابری، دم‌دمِ طلوع و صدای ماشین بستنی‌فروشی که ساعت هشت صبح با موسیقی وسوسه‌انگیز و کودکانه‌اش از کنار اتاقم عبور می‌کرد. شاید هم نه؛ زندگی فقط آن چند روز نبوده و من الان به یاد آن روزها افتاده‌ام و فکر می‌کنم همه‌چیز همان بوده. مهم این است که در حافظه‌ی لحظه‌ایِ کوتاه‌مدتِ من این داده باز و پردازش شده و دلیلش را نمی‌دانم، و فکر می‌کنم شکست‌ها خود نقش‌ها را در سنگ‌پاره‌ها عمیق‌تر می‌کنند.

در حالی که نشسته‌ام، گاه آهی می‌کشم، بسیار عمیق. در انتهای روز، آزادی در انزوا بهتر است یا زنجیر اجتماعی و شلوغی؟ یا چیزی بین این دو؟ یا شاید یک شب این‌وری و یک شب آن‌وری؟ چرا پاسخ سؤال‌ها را نمی‌دانم؟ چرا روزبه‌روز گسسته‌تر می‌شوم؟ یک‌سری چیزها را حس می‌کنم و آن‌ها واقعی به نظر می‌رسند؛ چند ساعت بعد یا چند روز بعد، یا تحت تأثیر فلان ماده‌ی شیمیایی و فلان گیاه و فلان نوشیدنی الکلی، همه‌ی این احساسات تغییر می‌کنند و برای من در آن لحظه آن واقعی می‌شود. پس این تئوری من که آنچه حس می‌کنم و می‌فهمم همان واقعیت من است، هم زیر سایه‌ای تیره از ابهام گم می‌شود.

آرزویی دارم، بزرگ و دست‌نیافتنی، و این آرزو به من امید می‌دهد. ممکن است وقتی به آن برسم، چند روزی به سرخوشی بگذرانم و دوباره دیوانه و حوصله‌سررفته شوم. یا شاید بهتر است آرزوها همیشه دست‌نیافتنی بمانند و امید بنزین این بدن باشد. یا شاید باید هی آرزو کرد و به آن رسید و دوباره هی آرزو کرد و رسید و این چرخه را این‌قدر ادامه داد تا مرگ بیاید. به این‌جا که می‌رسم، می‌گویم کاش مرگ زودتر می‌آمد؛ بعد یاد مادرم و برادرم و پدرم می‌افتم و می‌گویم نه، جان آن‌ها به جان من وابسته است و ادامه‌ی من یک وظیفه‌ی اخلاقی و انسانی است. و دوباره این یک لوپ است که به این‌جا می‌رسد که اصلاً وظایف و اخلاقیات و قوانین از کجا آمده‌اند و در نهایت همه‌ی آن‌ها پوچ و سطحی و بدون معنای واضح و حقیقی هستند.

اینجا کلافه می‌شوم و به خودم می‌گویم این اراجیف اصلاً چه هستند که تو به آن‌ها فکر می‌کنی؟ چه سودی دارد اصلاً؟ سرت را بکن زیر برف. نقاط لذتِ جانور درونت را فعال کن و تا جایی که توان داری از نوروترنسمیترهای لذت‌بخش استفاده کن تا این‌که یک روز بالاخره بمیری. چه اصراری دارم اصلاً که مسیر و هدف غایی را پیدا کنم؟ حس‌هایی که از درون شکمم می‌آیند، فرار از اضطراب و غیره؛ این ترس‌ها از چه کسی و چه چیزی است؟ این دشمن نامرئی کجاست که انگار مدام می‌خواهد به من آسیب برساند و نفس‌کشیدن را برایم سخت می‌کند؟

از دوران اوج خود فاصله گرفته‌ام. گراف من مدتِ زیادی است که زبر خط وسط پرسه می‌زند. ای کاش دچار مانیا می‌شدم؛ آن حس شعف و رهایی و سبکی، آن میل جنسیِ کنترل‌نشده و وحشی، لذت اغنا و ابیوز فیزیک و ماتریال. کلید این قفل گم شده. صداها ارعاب‌آمیز هستند. امید به آینده وجود دارد. ناوهای هواپیمابر آمریکا در دریای عربی لنگر انداخته‌اند و من در جنوب نگین خاورمیانه برگر ۸۰۰ هزار تومنی می‌خورم و گوش به زنگ آژیر قرمز، جوینت بعدی را می‌پیچم.

در سلولِ نمور و بی‌روزن، پیرمرد بر تخته‌سنگی سرد دراز کشیده بود و به تیرگیِ سقف خیره مانده بود؛ جایی که حتی سایه هم جرأتِ شکل‌گرفتن نداشت. زنجیرهایی دور سینه‌اش پیچیده بود، نه از آهن، که از واژه‌ها؛ واژه‌های کهنه، سنگین، و مقدسی که سال‌ها پیش به نامِ اخلاق بر تنش بسته بودند.

شب که می‌شد، رویایی سراغ او می‌آمد.

زنی بود؛ شبیه زن‌های این خاک. نه آسمانی به معنای دور، نه زمینی به معنای آشنا. پوستش رنگِ گندمِ مانده زیر آفتاب داشت، گرم و آرام. موهایش تیره بود، با رگه‌هایی روشن، انگار نورِ ماه سال‌ها در آن‌ها گیر کرده باشد. نه آراسته، نه رها؛ ساده، مثل زنانی که هزار سال دعا را به شانه کشیده‌اند. لباسش پارچه‌ای روشن بود، بی‌زینت، بی‌ادعا؛ نه ابریشم، نه زر، فقط چیزی سبک که با نفسِ هوا تکان می‌خورد. انگار نام خدایان را یدک می‌کشید.

چهره‌اش معمولی می‌نمود، اما چشم‌ها… چشم‌ها عمیق بودند، ساکت، و آن‌قدر آرام که نگاهِ آدم در آن‌ها گم می‌شد. نه وعده می‌دادند، نه تهدید می‌کردند.

زن به سمت او می‌آمد، نزدیک می‌شد. تا فاصله‌ای که انگار با اشتیاق نگاهش دعوت به بوسیدن می‌کند. نه بیشتر. نه کمتر. همان‌جا می‌ایستاد. نفسش گرم بود و بویی داشت شبیه نانِ تازه‌ای که روی خاکِ باران‌خورده گذاشته باشند. دلِ پیرمرد می‌لرزید. میل به بوسه در او بالا می‌آمد، شاید از سرِ هوس، ولی بیشتر مثل تشنگیِ کسی بود که نمی‌داند از کی آب نخورده.

هر بار، زیر لب زمزمه می‌کرد: «پروانه برای شمع می‌سوزد… یا شمع برای پروانه؟» جوابی نمی‌آمد. فقط همان فاصله ناچیز می‌ماند.

(شب‌ها زندانبان راه می‌رفت. صدای پاهایش مثل سنگ بود که روی سنگ می‌کشد. به خواب‌های زندانی‌ها حسادت می‌کرد. خودش هیچ‌وقت خواب نمی‌دید. فقط نگهبانی می‌کرد، تاریک و بی‌صدا.)

یک شب، پیرمرد جرأتِ فکر کردن پیدا کرد: «اگر ببوسمش… اگر این زنِ قدسی و نورانی را ببوسم… آیا او آلوده می‌شود؟ یا من پاک می‌شوم؟ یا هیچ‌چیز عوض نمی‌شود؟»

او که بیشتر وقتش را به عبادت می‌گذرانَد، حالا دعاهایش از نظم افتاده بود. گاهی وسطِ ذکر، نفسش تند می‌شد. بوی تنِ خودش را حس می‌کرد؛ بوی عرقِ پیرمردی خسته که سال‌ها خودش را انکار کرده بود. در پس دعا بوسه‌ی زن را طلب می‌کرد و بلافاصله دچار عذاب وجدان می‌شد. نمی‌دانست دعا از کِی شهوت شده، یا شاید همیشه شهوت بوده و او فقط نامِ دیگری رویش گذاشته است.

یک شب دل را به دریا زد و دست در موهای زن برد. دیوارهای سلول شروع به نزدیک شدن کردند. اتاق تنگ‌تر و تنگ‌تر شد. ترس و اضطراب همه‌ی وجود پیرمرد را فرا گرفت. رها کرد و با مشت به دیوار کوبید و دیوار از شدت ضربه سر جایش میخکوب شد. پروانه عاقل و هوشیار شد و گرمای آتش را حس کرد. غریزه بقا بر شهوت پیروز شد.

اخلاق همیشه از او می‌خواست تمیز بماند، اما هرگز نپرسیده بود این کثافت تهدیدآمیز اصلا از کجا می‌آید؟ شهوت، آینه شد؛ نشان داد چقدر از خودش را به نامِ فضیلت سلاخی کرده. دعاهایش دیگر رو به بالا نبودند؛ به درون فرو می‌رفتند، جایی که نفس، عرق، و شرم با هم قاطی می‌شدند.

کم‌کم فهمید که اگر ببوسد، فرو نمی‌ریزد؛ و اگر نبوسد هم نجات پیدا نمی‌کند. اخلاق، نه نجات‌دهنده بود نه داور؛ فقط دیواری بود میان تن و اعتراف. رویای زن به مرور محو شد، اما چیزی جا ماند: آگاهیِ دردناکِ این‌که انسان، پیش از آن‌که اخلاقی یا فاسد باشد، مشتاق است. و هیچ زنجیری خطرناک‌تر از اخلاقی نیست که جرأت نگاه کردن به این حقیقت را ندارد.

تا کمر در خون ایستاده‌ایم؛ نه قهرمان، نه قربانیِ خالص. وجدانمان ریش‌ریش است.
جیغ از کوچه بالا می‌آید و دهانه‌ی تفنگ روبه‌روی من ثابت مانده؛ جای ساچمه‌ها هنوز داغ است.
نشسته‌ام پشت میز و به رادیولوژی‌ای نگاه می‌کنم که پر از نقطه‌های فلزی‌ست؛
بدن مثل نقشه‌ای سوراخ‌سوراخ.
دشمن با سلاح گرم آن‌سوست و ما این‌سو، با پرسشی که جواب ندارد:
امیدمان به چیست؟
آتشی که از آسمان فرو بریزد یا پادشاهی در تبعید با پاسپورتی بیگانه؟
اتحاد یا انتقاد؟ تحلیل یا توهم؟ چپ یا راست؟
از همه‌چیز حالم به هم می‌خورد. از همه فراری‌ام.
خسته‌ام؛ امیدوار در اوجِ ناامیدی، بی‌صدا و پر از فریاد.
فردا چه می‌شود؟
صدای آسانسور را با موشک اشتباه می‌گیرم.
شب‌ها کابوسِ اتهامی را می‌بینم که مرتکبش نشده‌ام.
اطرافم پر از مار است؛ پر از سم و نادانی و—با تناقضی دردناک—پر از انسانیت.
انسان هرقدر هم بدود، آخرش نادان می‌ماند؛ توهم دانستن و باد کردنِ سینه.
از تظاهر بیزارم.
قلبی شیشه‌ای دارم، پر از زهر.
میل گم شده؛ زندانیِ روابط انسانی و اعتیاد به دوپامین، اتلاف وقتی بی‌پایان.
هدف‌گیری‌ها معنا باخته‌اند.
خستگیِ مدام؛ جسمی و ذهنی.
شانه و بازوی راست درد می‌کند؛ عصبی که در تونل گیر افتاده و جیغ می‌زند.
روحم هم جیغ می‌زند.
در مستی گریه می‌کنم؛ محبت می‌کنم و مرزها می‌شکنند.
دلم هیچ‌کس و هیچ‌چیز را نمی‌خواهد.
گم‌شده‌ام.
خوشی‌ام یک سب دوام دارد و بی‌شرمیِ خورشید همه‌چیز را می‌سوزاند.
من کجای این دنیا ایستاده‌ام؟
حتی از این نوشته بیزارم.
آه.

اما اگر لایه‌ای زیر این آشوب را کنار بزنم، می‌بینم جنگ فقط بیرون نیست؛ در من است.
آن‌چه سرکوب شده، شب‌ها بازمی‌گردد؛ کابوس‌ها زبانِ ممنوعه‌اند.
خشمِ بی‌صدا راهی برای بیان پیدا می‌کند و بدن را نشانه می‌گیرد.
دردِ شانه شاید ترجمه‌ی باری‌ست که سال‌ها حمل کرده‌ام؛
تقصیرهایی که مالِ من نبود اما پذیرفتم.
منطقِ ظاهری می‌کوشد نظم بسازد،
اما آن نیروی کور زیرپوستی، هر بار رشته را پنبه می‌کند.
درمان شاید نه در حذفِ این نیرو،
که در شنیدنِ اعترافِ ناتمامش باشد.

و بعد می‌فهمم مسئله فقط رنج نیست، شکافی‌ست در زبان.
من به کلمه پناه می‌برم و کلمه از من می‌گریزد.
معنا همیشه یک قدم عقب‌تر می‌ایستد؛
میل، نه به چیز، که به فاصله گره خورده.
دیگری—همیشه با نگاهش—مرا می‌سازد و می‌شکند.
آن‌چه «من» می‌نامم،
تصویری‌ست که در آینه‌ی دیگری سفت شده؛ ترک برداشته، اما پابرجا.
من در زنجیره‌ای از نشانه‌ها گیر کرده‌ام
و هر پاسخ، پرسش تازه‌ای زاییده است.

و گاهی، در تاریکیِ اخلاق، می‌ایستم و از خودم بازجویی می‌کنم؛
نه برای تبرئه، که برای صداقت.
می‌بینم چگونه انسان می‌تواند هم‌زمان مهربان و سمی باشد،
چگونه نیتِ خوب راهی به جهنم می‌گشاید.
سنگینیِ انتخاب‌ها، بی‌آن‌که انتخابی روشن باشد، شانه‌ها را خم می‌کند.
با این‌همه، جایی در اعماق، شمعی لرزان روشن می‌ماند:
این‌که اگر سقوط هم حتمی‌ست، باید آن را آگاهانه زیست؛
اگر رنج ناگزیر است، باید از آن مسئولیتی ساخت.
شاید نجات در پیروزی نباشد؛
در اعترافِ بی‌رحمانه به خود است.

و حالا چیزی برای گفتن نمی‌ماند جز ایستادن در این مکثِ خفه؛
جایی میان فروپاشی و ادامه‌دادن.
نه آشتی‌ای در کار است، نه جمع‌بندیِ شسته‌رفته.
فقط پذیرشِ این‌که زنده‌ماندن گاهی خودِ مقاومت است؛
نفس‌کشیدن میان آوار، بدون پرچم، بدون شعار.
من نه نجات یافته‌ام و نه تمام‌شده‌ام؛
فقط هنوز این‌جا هستم،
با بدنی زخمی و ذهنی که می‌لرزد،
و همین «هنوز» شاید آخرین حقیقتِ قابل اتکا باشد.

افکارم… این پیچ‌وتاب‌های بیمار، مثل مارهای تب‌دار از اعماق جمجمۀ من بالا می‌خزند. هر صبح همین است: طلوعی بی‌معنی، تکراری، بی‌رحم. نیرویی در رگ‌هایم می‌جوشد، نیرویی بی‌صاحب، که نمی‌دانم بر سرش چه بیاورم. گاهی احساس می‌کنم تنِ من از من پیشی گرفته؛ یک کشتی زنگ‌خورده که بی‌اراده روی موج‌ها می‌لغزد و من—در مقام ناخدایی مسلوب‌الاختیار—فقط نگاه می‌کنم که چگونه راهش را گم می‌کند.

این نگاه‌ها! مثل فلاش دوربین، لحظه‌ای روشنم می‌کنند و همان لحظه خفه‌ام می‌کنند. چنان بر سینه‌ام سنگینی می‌آورند که گویی هر نگاه تکه‌ای از روحم را می‌برد. من از این جماعت، از این جهان، از این زندگیِ نافرجام خسته‌ام؛ خستگی نه از جنس خواب، بلکه از جنس ناامیدی، از جنس فرسودگیِ جان. روزها با تقلایی بی‌رمق می‌گذرند و من همچنان چشم‌به‌راه آزادی‌ای هستم که خودم هم باور ندارم وجود داشته باشد؛ آزادی‌ای که بیشتر شبیه تمسخری الهی است تا وعده‌ای ممکن.

در این جامعهٔ پوسیده قدم می‌زنم، جامعه‌ای که بوی تعفنش از هر شکاف و هر کوچه‌ای به گلویم می‌ریزد. گویی دست نامرئی‌ای به آرامی در حال فشردن گلویم است؛ نه آن‌قدر محکم که بمیرم، نه آن‌قدر ضعیف که زنده بمانم. دلار بالا می‌رود، زندگی پایین می‌آید، و من می‌پرسم: سقوطِ ما کجا پایان می‌گیرد؟ یا شاید سقوط ما اصلاً پایانی ندارد؛ شاید ما محکومیم تا ابد در این چاه بی‌ته سرگردان بمانیم.

من هم مثل دیگران شده‌ام؛ یقه را بالا می‌دهم، با تردید نگاه می‌کنم، از سایهٔ خودم هم می‌ترسم. در درونم حیوانی کوچک و وحشی زندگی می‌کند که سروتونین را گدایی می‌کند؛ یک موجود درمانده که با دندان و ناخن دنبال ذره‌ای آرامش می‌گردد. استانداردهایم بزرگ‌اند، عملم کوچک؛ و امیدی که زمانی روشن بود، حالا مثل شمعی نیم‌سوخته در گوشهٔ تاریک روح خاموش شده.

آرامش من فقط در دو لحظه رخ می‌دهد: وقتی که هدفون در گوش دارم و جهان محو می‌شود، یا وقتی که برای چند ساعت خود را بی‌حس می‌کنم و سکوتی مصنوعی جایگزین درد می‌شود. نشان قربانی بر گردنم آویزان است و شیاطین مرا با نگاهی مهربان—آری، مهربان!—تعقیب می‌کنند، چون می‌دانند آسان شکار می‌شوم.

و با این همه… باز هم صبح‌ها چشم می‌گشایم. قلبم هنوز می‌زند، ریه‌هایم هنوز بالا و پایین می‌روند، و من با تلخی به این خیانتِ بیولوژیک نگاه می‌کنم: چرا این ماشینِ فرسوده هر روز مرا از نو به جهان پرتاب می‌کند؟ نه ساحلی هست، نه نجاتی، نه نسیمی که بر صورتم بخورد… فقط همان بوی گندِ همیشگی زندگی.

امید؟ مدت‌هاست تقریبا مرده. در زیر آوارِ سال‌ها دفنش کردم، اما شب‌ها، در تاریکی مطلق، گاهی حس می‌کنم که در سینه‌ام می‌جنبد؛ نه یک امید زنده، بلکه جنازه‌ای متحرک… و همین، بیش از هر چیز، هولناک است.

دیگر نه چشم‌انتظار معجزه‌ام، نه چشم‌به‌راه بهبود. فقط تماشاگرم؛ نظاره‌گر فروپاشی آرام و خاموش جهان—و فروپاشی آهسته‌ترِ خودم. مثل دیواری که هر روز ترک تازه‌ای برمی‌دارد.

گاهی با خودم می‌گویم بهترین کار این است که در گوشه‌ای بنشینم و دیگر هیچ نخواهم: نه آزادی، نه عشق، نه پول، نه حتی آرامشی کوتاه. فقط نشستن و منتظر ماندن تا این بدنِ خسته، بالاخره تسلیم شود. اما حتی این هم نصیبم نمی‌شود. صبح باز می‌رسد، قهوه باز ریخته می‌شود، آینه باز تصویرم را نشان می‌دهد—و آن مردهٔ متحرک، در عمق چشمانم، با لبخندی کج و بی‌رحم نگاهم می‌کند.

به سختی احساس شکست می‌کنم. از تنبلی و کم‌کاری خودم ناراحتم و دیدن افراد موفق و پر تلاش آزارم می‌دهد.  مثل نقاشی با استعداد که دست‌هایش فلج شده و با حسرت به آثار هنرمندان دیگر می‌نگرد. لذت‌جو و بی‌مسئولیت، بدجوری یقه خودم را گرفتم. چرا اینقدر سخت‌گیرم؟ مگر من چه مشکلی دارم؟ دلم یک خواب خرگوشی می‌خواهد، بدون ترس از روباه یا هر درنده دیگری. چه چیزی در درونم باعث می‌شود که این‌گونه خودم را سرزنش کنم؟ این سوال سختی است. هرچند حس می‌کنم جواب را می‌دانم، ولی انگار نمی‌بینمش. شاید کمال‌طلبی، یا میل به بی‌نهایت. شاید پتانسیل بالا و آگاهی از آن، و آسیبی که تنبلی و لذت‌جویی به آن وارد می‌کند. باور داشتن به خود، در عین قضاوت بی‌رحمانه نسبت به خود. صدای عجیب و غریبی که در سرم می‌چرخد، انرژی‌ای که هم زیاد است، هم کم. جریانی که گاهی سیلاب می‌شود و گاه مرداب. چرا من این‌قدر در تضاد و مغایرت هستم؟ یعنی بقیه آدم‌ها چطورند؟ آن‌ها هم مثل من این‌قدر به هم می‌ریزند یا در یک نشئگی روزمره، زمان و روز و شب را می‌گذرانند؟ آیا آن‌ها راحت‌تر از من با مشکلات و چالش‌های خود روبرو می‌شوند؟

البته نمی‌توان این موضوع را خیلی تعمیم کرد، چرا که آدم‌ها هم یک طیف رفتاری دارند، مثل نمودار زنگوله‌ای. من کجای طیفم؟ اصلاً برای چی دوست دارم بدانم کجای نمودار هستم؟ دانستن اینکه کجای طیف قرار دارم به رفع تناقض‌های درونی‌ام کمک نمی‌کند. من فقط در حال فریب خودم و فرار از موضوع اصلی‌ام هستم. قلم فریبکار، نامرد! آیا من درگیر مقایسه و سرزنش نیستم؟ اصلاً مقایسه چه سودی دارد؟ شاید دانستن اینکه بقیه مستأصل‌تر از من هستند، به من حس بهتری بدهد! یا شاید اگر بفهمم همه مثل من هستند، کمی آرام‌تر شوم. شاید در نهایت بزرگترین چالش من این نباشد که کجای این نمودار قرار دارم، بلکه این باشد که بتوانم خودم را بدون قضاوت شدید و مقایسه با دیگران بپذیرم و یاد بگیرم که در این مسیر، به جای فریب دادن خود، از خودم درس بگیرم.

از امیدی که در جمله آخرم بود، حالت تهوع گرفتم. دچار یک واقع‌گرایی سیاه و ناامیدانه شدم. هم ترس از شکست هست، هم عدم توانایی دسترسی به آنچه فکر می‌کنم باید به آن برسم. نمی‌دانم چرا این‌قدر سخت‌گیرم. این سخت‌گیری بیشتر به من ضربه می‌زند تا اینکه کمکی کند. واقعاً مقایسه کردن من از ضعف می‌آید. وقتی احساسات پیچیده در من شکل می‌گیرد، انگار نمی‌توانم آن‌ها را کنترل کنم. غرق نمی‌شوم، ولی مسیر را گم می‌کنم. روزها تنهایی و سکوت می‌خواهم تا قطب‌نمای روحم شمال و جنوب را دوباره تشخیص دهد. من به دنبال یک تصویر آرمانی بی‌عیب و نقص از خودم هستم. من این کمال را درک کرده‌ام، هرچند در سطح رویا و توهم. در واقعیت، هر نوع کمالی برایم پوچ و بی‌معنی است.

گاهی حس می‌کنم از آدم‌ها جدا و متفاوتم. کمتر آدمی با حس و حال و سبک خودم می‌بینم و می‌شناسم. تنهایی و سکوت من را به خودم نزدیک‌تر می‌کند. هرچند ممکن است گاهی آزاردهنده باشد، ولی من از آن دسته آدم‌ها هستم که می‌توانم روزها یا حتی ماه‌ها را تنها سر کنم. پوچی کمال من را هم می‌ترساند، هم سبک می‌کند. احساسات انتزاعی هستند و درک آن‌ها در نهایت غیرممکن است. هر کس ادعا کند حس را درک می‌کند، در نهایت یک دروغگو و شیاد است.

من یک رویاپردازم و احساسات و شهودم در خلوت و خلسه، به‌کل جدا از روزمره و زندگی عادی است. هرچند بازتابی از هم و آینه هم هستند. به نظرم احساسات حس می‌شوند، نه درک. درک احساسات نوعی مغلطه است.

این همان جایی است که لاکان می‌گوید: انسان‌ها همواره در جستجوی چیزی هستند که هیچ‌گاه کاملاً قابل دستیابی نیست: یک هویت بی‌عیب، یک درک کامل از احساسات و تجربیات، و کمالی که نهایتاً منجر به رنج می‌شود.

لعنت بر همه احساسات تلنبارشده، بر خونی که در رگ‌هایم نه برای زندگی، که برای سوختن می‌دود. من آشوبی هستم که پا گرفته، طوفانی که در سکوت می‌وزد. لعنت بر تمام «باید»هایی که هرگز به «هست» نرسیدند؛ بر پتانسیل‌هایی که چون مَنّای فاسد در صحرای سینا، نخست امید می‌دهند و سپس در زهر ناامیدی حل می‌شوند.

از سبک زندگی‌ام بیزارم؛ بیزاری‌ای که چون زهر مار برنزی که در سفر خروج بر نیزه موسا آویخته شد، آرام آرام از ریشه بالا می‌کشد و مغزم را می‌سوزاند. باید جایی، نقطه‌ای، همه‌چیز متوقف شود. یک پایان. نه پایانی باشکوه، که یک سوختن نهایی، یک کادانس خفه، مثل آخرین نت شکسته در شوفار معبدی متروک، جایی که پرده قدس‌الاقداس از وسط شکافته و چراغدان‌ها خاموش مانده‌اند.

چرا به‌جای نظم، هر روز همه‌چیز را پیچیده‌تر، غبارآلودتر، و نفرت‌انگیزتر می‌کنم؟ نه جسمم سالم مانده، نه روحم. من جسدی‌ام که هنوز می‌جنبد، اما از درون می‌گندد؛ استخوان‌های خشک و ترک‌خورده‌ام مثل وادی استخوان‌های حزقیال، که حتی دم خدا هم نمی‌تواند جان تازه‌ای در آن بدمد. این، شاید تلخ‌ترین مزموری باشد که تا به‌حال نوشته‌ام. گریز از واقعیت، پناه بردن به توهم، به دنیایی غیرواقعی و بی‌پایه، همچون ایوب که بر تلی از خاکستر نشست و خود را با سفال خراشید.

سه شب است که خواب به چشمانم راه نیافته، غذای درست نخورده‌ام، و هر آسیبی که ممکن بود بر بدن فرسوده‌ام وارد کنم، بی‌رحمانه کرده‌ام. هم خودم را می‌کشم، هم اطرافیانم را مسموم می‌کنم. باید بروم… دور. به تنهایی مطلق، به بیابانی که حتی خدا در کتاب ایوب برای آزمودن انسان، پا در آن نمی‌گذارد.

چرا این‌همه اصرار به معاشرت دارم؟ میان آدم‌هایی که پرادعا و کم‌مایه‌اند، که از هیچ برآمده‌اند و با همان هیچ به دیگران از بالا می‌نگرند؛ مردمانی شبیه فریسیان، با رداهای فاخر اما دل‌های پوسیده. ای کاش شجاعت آن را داشتم که بر سرشان فریاد بزنم؛ فریادی مثل شیری تکیده در باغ‌وحش شیراز، که سال‌هاست زنجیر و نگاه خیره تماشاگران، غرشش را خاموش کرده.

و بله، مقصر فقط و فقط خودم هستم. هر روز بیشتر خود را گم می‌کنم. پاسخ‌ها را می‌دانم، اما همچون سلیمانِ فرسوده در روزهای آخر، دانایی‌ام به سنگ بدل می‌شود؛ شبیه معبدی که روزگاری شکوه داشت و حالا فقط ویرانی‌اش باقی مانده. می‌دانم… و انگار نمی‌دانم.